Rodoslov - porodično stablo
IZDAVAŠTVO: KNJIGA "NAŠI KORIJENI"
               Više...
 
MARKETING
Pokrovitelj portala
 
 
Periodika i očuvanje dokumentarne memorije
 

U Evropi su se časopisi - u odnosu na knjigu, kao primordijalnu formu komunikacije ideja - pojavili dosta kasno: tek u 17. stoljeću. Među prve takve intelektualne tvorevine smatra se da spada Le Journal des savants, kojeg je u Parizu osnovao magistrat Denis de Sallo, a čiji je prvi broj izašao 5. januara 1665. godine. Bio je suspendiran 1792. zbog političkih okolnosti tadašnje Francuske i ponovo oživio 1797., te konačno stabiliziran 1816., sa naslovom Savants u novoj ortografiji.

 

Godine 1903. ova publikacija je došla pod pokroviteljstvo L’Academie des Inscriptions et Belles-Lettres. Sadržajem, ovaj časopis je bio privlačan širokom spektru pismene publike. U tom svojstvu je odigrao korisnu, može se reći prosvjetiteljsku, ulogu u francuskom društvu, omogućivši komunikaciju ideja različitih društvenih slojeva svoga vremena.

 

Časopisi su sve do danas održali svoju preeminentnu ulogu kao najrelevantnija forma publiciranja novih naučnih saznanja, pa i naučnih otkrića. I Albert Ajnštajn, koji je svjetsku slavu stekao na osnovu teksta o teoriji relativiteta, njegovu finalnu verziju  pod naslovom “Die Grundlage der allgemeinen Relativitatstheorie”, prije više od devedeset godina, objavio je u jednom časopisu. 1)

 

 

Bosanskohercegovačka periodika

 

Početni podaci o izdavanju časopisa i novina u Bosni i Hercegovini te njihovi manje ili više cjeloviti popisi razasuti su po različitim bosanskohercegovačkim i južnoslavenskim enciklopedijama i bibliografijama. Pri tome treba posebno ukazati na nekoliko monografija u kojima se razmatra rani period razvoja bosanskohercegovačke periodike. Todor Kruševac je autor jednog obimnijeg pregleda razvojnog puta periodike, naslovljenog sa Bosansko-hercegovački listovi u XIX stoljeću (Sarajevo, 1978.), dok u svome radu Bosanski vjestnici: počeci štampe kod Bosanskih Muslimana (Sarajevo, 1996.), Emina Memija dosta pregledno ocrtava razvojni put bosanskohercegovačke periodike nakon osnivanja prve štamparije u Sarajevu 1866. godine. S druge strane, Fadil Ademović, u svojoj monografiji Prve novine i prvi novinari u Bosni i Hercegovini (Sarajevo, 1997.), u fokus pažnje stavlja štampu i istaknute predstavnike novinarske profesije na početku druge polovine 19. stoljeća.

 

Prvi časopis kojeg je izdao bosanski urednik i sa naslovom koji je upućivao na Bosnu kao zemlju porijekla je Bosanski prijatelj, kojeg je 1850. godine pokrenuo Ivan Franjo Jukić. Od četiri broja ove periodične publikacije, koliko je štampano u periodu između 1850. i 1870. godine, tri su štampana u Zagrebu, dok je posljednji broj štampan u Sisku. Bosanski prijatelj označava početak stotina serijskih publikacija koje su došle na svijet i umrle u Bosni i Hercegovini u posljednjih 160 godina.

 

Nakon osnivanja prve štamparije u Sarajevu, 1866. godine, javljaju se brojna izdanja novina i časopisa, od kojih su prvi bili Bosanski vjestnik (1866-1876), Bosna (1866-1878), Salname-i vilajet-i Bosna (1866-1878), Sarajevski cvjetnik (1868-1878). Ne zadugo poslije toga, počinju se štampati knjige i periodične publikacije u Mostaru, kada se se pojavljuje i Neretva (1876), prve službene novine Hercegovačkog vilajeta.

 

U periodu između 1866. i 1878. godine ukupno je objavljeno 636 brojeva Bosne, službenog organa bosanskohercegovačkih vlasti toga vremena.

 

U naznačenom periodu su, pored muslimanskih, i pravoslavni i katolički kulturni krugovi  također iskoristili novu tehnologiju, većinom štampajući vjerske knjige i školske udžbenike.

 

Zacrtanu civilizacijsku misiju prvih novina u Bosni možemo prepoznati u programskom članku prvog broja Sarajevskog cvjetnika, koji je izašao 24. ramazana 1285. godine (1868. godine) iz pera njegovog urednika Mehmeda Šaćira Kurtćehajića:

 

“Veselo pozdravljamo novo vrijeme, jer vidimo da nam donosi mnoge darove, koje blagodatno primamo. Darovi su ovi uredbe, koje čovječnosti odgovaraju, slava i čast onome, koji nam ove uredbe stvara i ostvaruje.”

 

Prvi časopis sa naučnim pretenzijama objavljen u Bosni i Hercegovini, i ujedno periodična publikacija sa najdužim vijekom trajanja, jest Glasnik Zemaljskog muzeja. Pokrenuo ga je 1889., i kasnije uređivao, Kosta Hörmann. Od 1938. časopis nosi naziv Glasnik Zemaljskog muzeja Kraljevine Jugoslavije, a od 1941. do 1945. Glasnik Hrvatskih zemaljskih muzeja u Sarajevu. Od 1893. godine povremeno je objavljivano i izdanje na njemačkom jeziku pod naslovom  Wissenschaftlichen Mitteilungen aus Bosnien und der Hercegovina. Poslije Drugog svjetskog rata Glasnik izlazi u posebnim sveskama: Društvene nauke (1946-), Prirodne nauke (1945-), Arheologija (1954-), Istorija i etnologija (1954-).

 

U periodu između dva svjetska rata na prostoru Bosne i Hercegovine izlazio je relativno mali broj naučnih časopisa.

 

Poslije Drugog svjetskog rata dolazi do znatnijeg razvitka naučnih institucija, otvaranja visokoškolskih ustanova i, konačno, osnivanja Sarajevskog univerziteta, što je dalo podsticaj dinamičnom naučnom radu. Pokrenuti su i brojnih časopisi, od kojih Medicinski arhiv (1947) i danas izlazi. Godišnjak Istorijskog društva BiH osnovan je 1949., Pitanja savremenog književnog jezika 1949., Prilozi za orijentalnu filologiju 1950., Veterianaria 1951., Bilten Institutta za proučavanje folklora (1951-55), Radovi Poljoprivrednog fakulteta 1952., Glasnik Društva hemičara BiH 1952., Radovi Naučnog društva BiH 1953., kasnije, od 1966., Radovi Akademije nauka i umjetnosti BiH i to: Odjeljenja medicinskih nauka (1953), istorijsko-filoloških nauka (l954),  privredno-tehničkih nauka (1955), društvenih nauka (1967), tehničkih nauka (1969), prirodnih i matematičkih nauka (1970) i Odjeljenja za književnost i umjetnost (1973). Godišnjak Pravnog fakulteta izlazi od 1953., Bibliotekarstvo od 1955., Geološki glasnik od 1955., Glasnik arhiva i Društva arhivskih radnika BiH od 1961., Zbornik radova, studija i prikaza Ekonomskog instituta (1962), Radovi Filozofskog fakulteta (1963), Radovi Arhitektonsko-urbanističkog fakulteta (1964), Radovi i saopštenja Zavoda za geotehniku i fundiranje (1967), Godišnjak Metalurškog instituta “Hasan Brkić” (Zenica, 1968.), Prilozi za istoriju fizičke kulture (1968), Pravna misao (1969), Prilozi za proučavanje istorije Sarajeva (1963), Prilozi Instituta za proučavanje radničkog pokreta, kasnije Prilozi instituta za istoriju, Godišnjak instituta za književnost i jezik (1972), Anali Gazi Husrevbegove biblioteke (1972), Radovi Instituta za jezik (1974), Advokatura (1975).

 

Među stručnim periodičnim izdanjima zanimljivu građu donose i ona koja su pokrenule vjerske zajednice i brojne strukovne organizacije, kao i kulturne, naučne i obrazovne ustanove formirane izvan Sarajeva – u Banjoj Luci, Bihaću, Bijeljini, Brčkom, Doboju, Goraždu, Gračanici, Mostaru, Širokom Brijegu, Tešnju, Travniku, Trebinju, Tuzli, Zenici...

 

 

Književni  časopisi

 

Nakon Drugog svjetskog rata, s ciljem da ostvare komunikaciju sa javnošću, kulturni djelatnici  na polju književnosti, književne kritike i umjetnosti stekli su priliku da svoje radove objavljuju u nekoliko časopisa, kao što su: Brazda (Sarajevo: 1/1948), Život (Sarajevo, 1/1952). Kasnije, tačnije 1957. godine, pod uredništvom Midhata Begića, pokrenut je časopis Izraz, koji je poseban ugled stekao zahvaljujući objavljivanju priloga iz oblasti književne kritike i teorije umjetnosti. Osnivanjem Instituta za jezik i književnost u Sarajevu, 1972. godine, dodatni podsticaj dobili su istraživači angažirani na području jezičkih i književnih tema. Jedan od ranih rezultata aktivnosti ovog instituta jeste Bibliografija književnih priloga u listovima i časopisima Bosne i Hercegovine 1850-1918 (Sarajevo: Institut za književnost, 1991., 4 sv.).

 

Osim toga, saradnici Instituta u njegova najbolja vremena pripremili su čitav niz monografskih publikacija, a većina ih je objavljena u okviru serije Kulturno nasljeđe izdavačke kuće “Svjetlost” u Sarajevu.

 

Od svog osnutka Institut za književnost izdavao je svoj časopis pod naslovom Godišnjak, čiji se prvi svezak pojavio 1972. godine.

 

Pored časopisa Brazda, koji više ne izlazi, te časopisa Život, koji sada zajedno objavljuju Društvo pisaca i PEN-centar BiH, književno stvaranje je predmet interesiranja i u jednom  broju drugih magazina i časopisa. Među njima su nove serije Izraza, Odjeka (Sarajevo 1/1947.-) i Života od prije rata. Kulturno-umjetnički dodatak Oslobođenja pod naslovom KUN (kultura, nauka, umjetnost) izlazi kao poseban dodatak četvrtkom, dok je Slovo - književni dodatak koji se pripremao u okviru aktivnosti Društva pisaca BiH - izlazio kraće vrijeme kao dodatak dnevne novine SAN. Kulturno-književna manifestacija „Slovo Gorčina“ u Stocu izdaje publikaciju pod istim imenom.

 

Kulturna i prosvjetna društva pojedinih narodnosnih skupina izdaju svoje periodične publikacije, među kojima je Godišnjak Bošnjačke zajednice kulture „Preporod“, Hrvatska misao Matice Hrvatske u Sarajevu i Bosanska vila, glasilo SPKD „Prosvjeta“, koja također izlazi u Sarajevu.

 

U Banjoj Luci odnedavno, u izdanju Matice srpske RS-a, izlazi časopis Slovesa, posvećen književnosti, umjetnosti i kulturi, dok odbori SKPD „Prosvjeta“ u Bileći i Gackom pubiciraju periodičnu publikaciju Nova zora. Također, u Banjoj Luci  izlazi, iako po obimu skromna, s obzirom na okolnosti ipak značajna serija publikacija pod nazivom Banjalučki žubori. Časopis Putevi - posvećen književnosti i kulturi, koji je zbog raznoraznih okolnosti bio prestao izlaziti, u Banjoj Luci ponovo se počeo publicirati.

 

Periodična publikacija, primjereno nazvana Most, koja se po prvi put pojavila u Mostaru 1974. godine, prestala je izlaziti. Nasreću, dio njegovih sadržaja dostupan je na internetu. Odnedavno, u izdanju Fakulteta humanističkih nauka u istom gradu izlazi časopis Istraživanja, dok je ogranak Matice hrvatske Mostar nedavno počeo sa izdavanjem časopisa Suvremena pitanja, posvećenog pitanjima prosvjete i kulture. Ista organizacija izdaje časopis Motrišta.

 

U Tuzli Kulturno društvo Bošnjaka „Preporod“ unazad četiri godine izdavalo je časopis Ostrvo, dok u Gračanici, sa začuđujućom upornošću, grupa entuzijasta publicira Gračanički glasnik. Gradska biblioteka „Alija Isaković“ u Gradačcu odnedavno je izdavač časopisa Diwan, koji i pored teškoća finansijske prirode uspijeva da se održi na kulturnoj sceni ne samo svoga  užeg zavičaja. Tekuća izdavačka produkcija u Bosni i Hercegovini je, barem donedavno, za čitaoce engleskog govornog područja bila prilično uspješno pokrivena periodičnom publikacijom pod naslovom Books in Bosnia and Herzegovina, koja je izlazila tri puta godišnje od 1982. godine. Publikacija je, također, donosila najnovije informacije o izdavačkoj produkciji u književnosti i umjetnosti u Bosni i Hercegovini.

 

Pored prikaza novih izdanja, ova publikacija je, također, objavljivala sažetke značajnijih  književnih djela ove zemlje i ažurirane bibliografske popise novih izdanja. Na području bibliotekarstva, uprkos njihovog neredovnog izlaženja, većina bibliotekara pažljivo iščitava dvije periodične publikacije - jednu naslovljenu kao Bibliotekarstvo (Sarajevo, 1960.) i drugu po imenu Bosniaca (Sarajevo: NUBBiH, 1996.). Oba časopisa imaju adresu u Nacionalnoj i univerzitetskoj biblioteci BiH. Danas se značajan broj časopisa iz Bosne i Hercegovine u digitalnoj formi pohranjuje u Centralno-istočnoevropskoj online biblioteci (www.ceeol.com). Koliko-toliko sveobuhvatan popis štampanih medija u BiH moguće je pregledati posjetom web-adresi: (http://www.vzs.ba/ba/?ID=8)

 

 

Serijske publikacije u bibliografiji

 

Prošlo je mnogo vremena od pojave prvih listova i časopisa do iniciranja aktivnosti na bibliografskoj obradi građe objavljene u njima. U poslu na izradi bibliografije periodike u BiH u posljeratnom periodu posebno je bio angažiran Đorđe Pejanović, koji je pripremio knjigu Štampa u Bosni i Hercegovini 1850-1941., koju je izdala sarajevska izdavačka kuća „Svjetlost“, 1949. godine. Nakon toga je, pod naslovom Bibliografija štampe Bosne i Hercegovine 1850 - 1941., izašlo drugo dopunjeno izdanje iste knjige u izdanju izdavačke kuće “Veselin Masleša” u Sarajevu, 1961. godine. Metodologiju rada na bibliografiji autor je objasnio u uvodnom tekstu, kako slijedi: “U ovoj bibliografiji zabilježio sam sve što sam našao po raznim bibliotekama u Sarajevu (osobito u Prosvjetinoj, Napretkovoj, Muzejskoj, Radničkoj i Narodnoj biblioteci) i po bibliografskim publikacijama u Bosni i Hercegovini i izvan Bosne i Hercegovine. Zabilježio sam i ono što sam mogao saznati od pojedinaca ili naći po listovima. Obilno sam se koristio dopunama koje su dali pojedini prikazivači prvog izdanja Štampe, osobito S. Traljić, koji je pregledao Sveučilišnu knjižnicu u Zagrebu i Arhiv Hrvatskog narodnog kazališta u Zagrebu. (Odakle su crpili podatke Vlad. Divković, M. Hadžijahić i H. Dizdar, čijim sam se dopunama također koristio, ne znam.) Kao što sam naprijed naveo, dobio sam mnoge podatke iz Sveučilišne knjižnice u Zagrebu. Fond knjiga Narodne biblioteke u Beogradu propao je za vrijeme rata.” 2)

 

Ured za informacije pri Predsjedništvu Vlade NRBiH, u publikaciji Informativni priručnik, povremeno je objavljivao podatke o izdavaštvu u BiH. Tako, broj 2 ovog biltena iz 1951. godine, pored popisa listova i časopisa, sadrži i prikaz podataka o izdavačkoj djelatnosti u periodu od 1946. do 1950. godine.

 

Jedan od rezultata sistematskog institucionalnog bibliografskog rada u Nacionalnoj i univerzitetskoj biblioteci Bosne i Hercegovine bila je izrada Popisa deziderata bosanskohercegovačke periodike 1850-1941. Popis je urađen na bazi građe kojom je raspolagala Biblioteka, a sadržavao je 489 bibliografskih jedinica. Vodeći računa i o potrebama bibliotekara o stručnoj literaturi, saradnici NUBBiH: Ljubinka Bašović, Sadika Dervišević, Adela Leota, Katica Tadić, Željka Vrdoljak i Zumreta Zahirović, pripremili su publikaciju pod nazivom “Bibliotekarstvo u bosanskohercegovačkim publikacijama 1945-1975.” Bibliotekarstvo, XXI, 2 - 3, (Sarajevo, 1975.), sa 3.478 bibliografskih jedinica koje su sistematski klasificirane.

 

Kao značajnom izvoru saznanja potrebnih za naučno-istraživački rad, saradnici NUBBiH pripremili su i bibliografski popis članaka i priloga bosanskohercegovačkih autora u jugoslavenskim časopisima i Bulletin scientifique, section A i B biltena Bulletin scientifique, u periodu 1970., 1971., 1972. i u prvoj polovini 1973. godine. Pored 884 bibliografske jedinice, ova publikacija sadrži i imenski registar te pregled jugoslavenskih časopisa u kojima su bosankohercegovački autori štampali svoje radove.

 

Nakon dugogodišnjeg pripremnog rada, 1979. godine objavljena je Bibliografija članaka iz bosanskohercegovačkih godišnjaka i periodičnih zbornika: 1945–1970., Knj. 1. (Sarajevo: Narodna i univerzitetska biblioteka BiH, 1979.), čiji je glavni redaktor bio Branko Ćulić. U predgovoru  ove publikacije (str. 1), koja obuhvata  21 naslov, kaže se: “Ovom Bibliografijom Biblioteka je pokrenula sistematsko i dugoročno izdavanje bibliografije članaka i drugih priloga objavljenih u bosanskohercegovačkim godišnjacima i periodičnim zbornicima naučnih i stručnih institucija i Akademije nauka i umjetnosti Bosne i Hercegovine. Sadržaj pomenutih godišnjaka i periodičnih zbornika nije posebno obuhvatio Jugoslovenski bibliografski institut u svojoj Bibliografiji članaka, a za Bosnu i Hercegovinu je to od interesa jer popunjava prazninu u takvoj vrsti priručnika i daje značajan prilog dokumentaciji o našoj stvarnosti, kretanjima i dostignućima naučne misli, stručnog i umjetničkog stvaralaštva nastalog u dinamičnom preobražaju Bosne i Hercegovine od oslobođenja na ovamo.”

 

Dalje aktivnosti NUBBiH uključuju i početak izdavanja tekuće bibliografije bosanskohercegovačkih časopisa i novina opisanih po pravilima koja važe za Bosniacu u Odjeljenju za bibliografiju NUBBiH. Kao rezultat ovih nastojanja, pojavio se Pregled bosanskohercegovačkih časopisa i novina za 1978. godinu (Sarajevo: NUBBiH, 1979.), koji je priredila Habiba Ovčina, a koji svojim manjim dijelom obuhvata i pregled bosanskohercegovačkih zbornika i godišnjaka što ga je za 1977. priredila Mukadesa Šagolj, a za 1978. Viktorija Lipovac.

 

Grupa saradnika NUB-a objavila je 1967. godine jednu od potpunijih bibliografija priloga objavljenih u nekom časopisu. To je “Bibliografija Pregleda, 1910–1978.” Pregled, XVIII (1978), čiji je priređivač bio Seid Prašo. U okviru 6.267 bibliografskih jedinica, popisana je većina priloga raspoređenih u deset tematskih grupa. Istim putem je išao i Aleksandar Ljiljak, priredivši za objavljivanje ,,Bibliografiju časopisa Život: 1952-1977’’, Život, XXVIII, 7-8 (1979). Nada Milićević je pripremila bibliografiju časopisa Izraz, za godine od 1957. do 1986. Izraz, 3 - 4 (Sarajevo, 1987.).

 

U okviru “Biblioteke Kulturno naslijeđe BiH”, izdavačka kuća “Svjetlost” izdala je seriju  bibliografija časopisa iz oblasti humanističkih disciplina, sa odgovarajućom popratnom studijom. Tako je 1971. godine objavljena knjiga Muhsina Rizvića Behar: književno-istorijska monografija (Sarajevo: Svjetlost, 1971.). Uz informativan uvod, u monografiji je prezentirana i bibliografija književnih priloga u Beharu, razriješeni su inicijali i pseudonimi autora. Iste godine izašla je i knjiga Zora: knjževno-istorijska monografija, koju je pripremila Ljubica Tomić-Kovač. Kasnije, tačnije 1975. godine, objavljena je, u tri toma, publikacija pod naslovom Bosanska vila: 1885-1914. (Sarajevo: Svjetlost, 1975.), sa uvodnom studijom i bibliografijom ovoga književnog časopisa iz pera Dejana Đuričkovića. Boris Ćorić je autor bibliografije časopisa Nada: 1895.-1903, objavljene u dva toma 1988. godine, također u okviru spomenute izdavačke kuće “Svjetlost.”

 

Za razumijevanje razvoja pozorišnog života u Bosni i Hercegovini, a posebno u Tuzli, u periodu poslije Drugog svjetskog rata značajna je bibliografija časopisa Pozorište za prvih sedamnaest godina njegova izlaženja, od 1953. do 1976. godine, objavljena u glasilu Pozorište, XVIII, 5-6 (Tuzla,1976.), str. 339-424, XIX, 1-2 (1977), str. 41-134.

 

U okviru serije “Retrospektivna bibliografija Bosne i Hercegovine”, koja je pokrenuta s ciljem, između ostalog, da pomogne u obnovi tokom rata uništenih fondova, Nacionalna i univerzitetska biblioteka u Sarajevu objavila je 1997. godine Bibliografiju bosanskohercegovačkih serijskih publikacija 1945–1949, Nade Milićević. Rađena je na osnovu strpljivog prikupljanja materijala za navedeni period. Pri tome su kao izvor poslužili fondovi Nacionalne i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovine, Zemaljskog muzeja u Sarajevu, Muzeja grada Sarajeva, kao i katalozi izdavačkih kuća Bosne i Hercegovine. Osnovni raspored bibliografskih jedinica izvršen je prema abecedi naslova prvog broja serijske publikacije. Bibliografski opisi popraćeni su napomenama. Dato je šest registara, i to:  Stručni registar po skupinama UDK, registar naslova (obuhvaćeni su svi naslovi dati u glavnom opisu, kao i promijenjeni naslovi koji su dati u napomenama), imenski registar sa imenima odgovornih urednika i drugih lica koja snose odgovornost za objavljivanje serijske publikacije, hronološki registar (koji obuhvata i 1953. godinu, jer su bibliografski opisi za serijske publikacije koje izlaze do 1953. godine dati sve do te godine), registar izdavača i registar štampara, sređeni po mjestima izdanja, odnosno mjestima štampanja.

 

Bibliografski popis serijskih publikacija izdatih u periodu od 1992. do 1996. objavila je Nacionalna i univerzitetska biblioteka BiH 1997. godine. Popis obuhvata publikacije koje su, po Zakonu o bibliotečkoj djelatnosti (Službeni list RBiH, br. 37., od 2. 10. 1995. godine), dostavljane Nacionalnoj i univerzitetskoj biblioteci u Sarajevu. Obuhvaćeni su naslovi novina, časopisa i drugih periodičnih publikacija izdatih tokom agresije na našu zemlju, i to uglavnom sa područja Sarajeva, Zenice, Tuzle, Mostara i Bihaća.

 

Ovlašan pogled na naslove priložene u ovom popisu upućuje na to da se znatan broj publikacija po prvi put pojavio tokom perioda od 1992. do 1996. godine. Imajući u vidu ratne okolnosti, nažalost, značajan broj izdavača i štampara nisu Nacionalnoj i univerzitetskoj biblioteci bili u mogućnosti dostavljati obavezan broj štampanih materijala, pa tako nisu ni mogli biti uvršteni u ovaj popis.

 

Koristan doprinos bibliografiji bh. periodike dali su autori i institucije izvan Nacionalne i univerzitetske biblioteke. Jedan takav rezultat predstavlja Bibliografija književnih priloga u listovima i časopisima Bosne i Hercegovine 1850-1918. (Sarajevo: Institut za književnost, 1991., 4 knj.). Ovo izdanje sadrži bibliografsku obradu književnih priloga u novinama i časopisima Bosne i Hercegovine za navedeni period. Pored umjetničke literature (pjesama, lirske poezije, crtica, pripovjedaka, hronika, putopisa, memoara, biografija i drama), opisana je i narodna poezija i proza, domaća i strana. Drugo što je obuhvaćeno bilo je sve ono što se odnosi na književnu teoriju i historiju. Evidentirani su i prilozi o narodnom usmenom stvaralaštvu. Ova bibliografija nastala je u Institutu za književnost kao plod rada tima stručnjaka koji su sačinjavali Mira Bogovac, Đurđica Mučibabić, Davor Milićević, Ranko Popović, Enver Kazaz, Slavko Sušilović i Sunita Subašić, a kasnije su im se pridružili Haris Prolić i Nela Rubić-Kovačević. Funkciju koordinatora vršio je Staniša Tutnjević. Ovo izdanje u četiri sveska, obima od više hiljada stranica, sadrži, u obliku pojedinačnih popisa, bibliografsku obradu novina i časopisa, dakle ona dijela periodične štampe koji se dugo neodređeno zvao listovima i tako odvajao od ostalih oblika periodike: kalendara, almanaha, godišnjaka i spomenica, a uvijek predstavljao jedan od dva najvažnija vida štampane građe uopće.

 

U Bibliografiji knjiga i periodičnih izdanja štampanih u Hecrcegovini: 1873-1941 (Mostar, 1958.), koju su sastavili Lina Štitić i Hamid Dizdar, popisano je, između ostalog, i pedeset periodičnih izdanja, počinjući sa političko-informativnim novinama Hercegovačkog sandžaka Neretva, do, pedesetog po redu, šaljivog lista Mostarski tenk, čiji je vlasnik i urednik bio Muhamed Ajkić. Njegov je prvi i drugi broj 1940. godine štampan u Mostaru, a posljednjih nekoliko brojeva u Sarajevu.

 

Bogatu građu o prilozima i serijskim publikacijama koji se tiču Bosne i Hercegovine sadrži Bibliografija rasprava, članaka i književnih radova u izdanju Leksikografskog zavoda u Zagrebu, čiji se prvi svezak pojavio 1956. godine. U uvodnom tekstu pod naslovom “Napomene” (strane 9 - 13) iznesena je metodologija pripreme ove bibliografije. Pod periodičnom štampom ovdje su obuhvaćeni časopisi, novine, godišnjaci, zbornici, kalendari, almanasi i sl. Izvjesne manjkavosti u prezentiranoj građi nastale su zbog toga što priređivači ovoga izdanja u nekim slučajevima nisu precizno mogli utvrditi koliko je godina izlazila pojedina publikacija. Uglavnom su popisani članci, rasprave, književni radovi objavljeni u periodici sa područja bivše Jugoslavije bez obzira na kom su jeziku objavljeni. Bibliografija je urađena po strukama, a unutar struka po autorima.

 

U novije vrijeme koristan prinos historiji štampe BiH i bibliografiji, posebno Bošnjaka, predstavlja rad Emine Memije Bosanski vjestnici: počeci štampe kod Bosanskih Muslimana (Sarajevo: El-Kalem, 1996). Emina Memija je, zajedno sa Lamijom Hadžiosmanović, pripremila djelo Biser: književno-istorijska monografija i bibliografija, koje je, u izdanju Nacionalne i univerzitetske biblioteke u Sarajevu, izašlo 1998. godine. Nekolicina studenata završne godine Odsjeka za komparativnu književnost i bibliotekarstvo Filozofskog fakulteta u Sarajevu u posljednjih nekoliko godina pripremali su svoje diplomske radove sa tematikom koja se odnosi na bosankohercegovačku periodiku, o čemu se više može saznati na web-adresi (www.openbook.ba).

 

Nedavno je Nacionalna i univerzitetska biblioteka u Sarajevu izdala publikaciju pod naslovom Bosanskohercegovačka bibliografija priloga u serijskim publikacijama – Niz C (god. 7, sv. 7, 2009.), koju je pripremila Sonja Polimac.

 

Narodna i univerzitetska biblioteka RS izrađuje i publicira tekuću bibliografiju, o čemu se više može saznati u tekstu „Bibliografija Republike Srpske“ (www.nubrs.rs.ba). Na istoj web-stranici mogu se pregledati naslovi periodičnih publikacija koji izlaze u tom entitetu.

 

Inače, pri Nacionalnoj i univerzitetskoj biblioteci BiH u Sarajevu već nekoliko godina djeluje Centar za međunarodni standardni broj za serijske publikacije - ISSN BiH, koji daje svoj doprinos u izgradnji kumulativne baze podataka međunarodnog ISSN centra u Parizu (www.nub.ba).

 

 

Napomena:

  1. Riječ je o časopisu koji nosi naslov Annalen der Physik, 49, 7, 4 (1916): 284-337.
  2. Bibliografski rad Đorđa Pejanovića bio je posebno intenzivan u prvim decenijama poslije Drugog svjetskog rata u Bosni i Hercegovini. Pogledati knjigu Bibliografija štampe Bosne i Hercegovine: 1850–1941. 2. dop. izd. (Sarajevo: “V. Masleša”, 1961.)

 

 

Izvori i literatura:

  • Ademović, Fadil. Prve novine i prvi novinari u Bosni i Hercegovini. Sarajevo: Nezavisna unija profesionalnih novinara u BiH..., 1997.
  • Biloš, Dijana. „ISSN Centar Bosne i Hercegovine u Nacionalnoj i univerzitetskoj biblioteci“. NUB BiH: 55 godina u misiji kulture. Sarajevo: NUB BiH, 2000. Pogledati podatke o ovom centru na web-adresi: (www.nub.ba)
  • Đuričković, Dejan. Svjedočanstva vremena: književnost u srpskim listovima i časopisima u Bosni i Hercegovini za vrijeme austrougarske vladavine (1878-1918). Sarajevo: SPSD Prosvjeta, 2006.
  • Kreševljaković, Hamdija. Štamparstvo u Bosni i Hercegovini za turske uprave: 1529-1878. Građa za historiju hrvatske književnosti, 9 (Zagreb, 1920), 1-31.
  • Kruševac, Todor. Bosanskohercegovački listovi u XIX veku. Sarajevo: „V. Masleša“, 1978.
  • Memija, Emina, Lamija Hadžiosmanović. Biser: književno historijska monografija i bibliografija. Sarajevo: NUB BiH, 1998.
  • Memija, Emina. Bosanski vjesnici: počeci štampe kod Bosanskih Muslimana. Sarajevo: El-Kalem, 1996., 126. str., NUB BiH. Bibliografija serijskih publikacija: 1992 -1996. Sarajevo: NUB BiH, 1997., Pejanović, Đorđe. Bibliografija štampe Bosne i Hercegovine: 1850 – 1941. 2. dop. izd. Sarajevo: V. Masleša, 1961.
  • „Periodical Resources for Bosnia & Herzegovina.“: (www.library.uiuc.edu/spx/class/Periodicals/Yugoslavia/bosper.htm). „Serials“. (www.openbook.ba/serials)

 

 

 
 
Reklame:
 


 
 
Rodoslov - Kako istraivati   Rodoslov - izrada porodicnog stabla   Rodoslov - Zanimljivosti   Izlog knjiga
  Copyright © 2009 Rodoslov.ba, Sva prava zadržana. Powered by 5-th Floor Productions - Disti razvojni studio