Rodoslov - porodično stablo
IZDAVAŠTVO: KNJIGA "NAŠI KORIJENI"
               Više...
 
MARKETING
Pokrovitelj portala
 
 
Rodoslov:
 
MNOGOBROJNI SREDNJOVJEKOVNI ROD SOKOLOVIĆA
19. 12. 2016.

Ferida Sokolovića upoznao sam u Kaknju 1994. godine kao glavnog urednika na Televiziji IC-7. Nakon rata (1992-1995) on je napustio ovu televiziju i posvetio se privatnom biznisu koji nije imao neke dodirne tačke s novinarstvom.

Fotos:   Sokolovići iz Bara kod Visokog

Desetak godina kasnije, Ferid se svojim stvaralačkim opusom vinuo u neslućene visine umjetnosti, napisavši dramski tekst za “Baladu o Omeru i Merimi”, čiju režiju potpisuje proslavljeni bh. umjetnik Sulejman Kupusović. Bio je to značajniji početak Feridovom umjetničkog stvaralaštva na afrimaciji tradicija Bosne i bosanstva. Uskoro je uslijedilo njegovo novo iznenađenje kad je s "Tajnom zgošćanskih stećaka", multidisciplinskim projektom u okviru Udruženje za zaštitu kulturnog naslijeđa "Art Sef" započeo istraživanje lokaliteta Crkvine u Zgošći. Time je zapravo dublje zaronio u produbljavanje bosanskih, pa i svojih porodičnih korijena.

U ovim i drugim Feridovim djelima, između ostalih poruka, dˆa se prepoznati i ogromni kapacitet šarolikosti Sokolovića, roda čiji članovi svoje porodične korijene vuku još iz srednjeg vijeka kad se njihov rodonačelnik Mehmed, kao 18-godišnjak, porijeklom iz okoline Višegrada, sudbinski predodređen za turskog vojskovođu, obreo u Carigradu. Kao najstarijeg sina, turske vlasti su ga od roditelja uzele putem devširme u prvim godinama vladavine Sulejmana I. Zamršeni koloplet njegovog porijekla – koje vuče od bogumila preko pravoslavne porodice iz tvrđave Sokol, pa potom prelaska na islam – nikada nije mogao uticati na mladića da zaboravi svoje korijene i brata Makarija.

U knjizi “Čitanje Bosne i Hercegovine” Ludvig Kuba, češki putopisac, slikar i umjetnik, zapisao je da je “Mehmed (kasnije će postati paša) Sokolović učinio puno za spašavanje srpstva i Srpske crkve tako što je u 16. stoljeću obnovio u Peći (u Staroj Srbiji) srpski patrijarhat, postavivši tamo svog brata Makarija kojeg je naslijedio Mehmedov sinovac Antonijus”. Kuba tvrdi da su Sokolovići bili imućni i da potiču iz dvije loze, naseljene u susjednim selima - Rudom i Sokolovićima. Prema ovom autoru, Mehmed-paša Sokolović je sretno preživio vladavinu Selima II dočekavši sultana Murata III.
“Njegove kvalitete osigurale su mu u službi Saraja važne položaje, gdje je, konačno, obavljao uticajnu dužnost kapici kahyast” - piše o Mehmed-paši u “Leksikonu Islama” Nerkez Smailagić te dodaje kako je u to doba Mehmed preselio svoje roditelje u Carigrad, kao i oba brata – koji uskoro potom umiru – i jednog bratića koji je kasnije postao Mustafa-paša, budimski beglerbeg. Sudjelovao je u raznim vojnim pohodima, a 1565. godine imenovan je velikim vezirom i na toj dužnosti bio sve do smrti kad je postao žrtva dvorskih spletki i 1. oktobra 1579. godine bio ubijen. “Živio je raskošno u svojoj palati u Carigradu … a svojim velikim uticajem znao je neprijatelje držati podalje, a da prave prijetalje nije imao”, piše Nerkez Smailagić konstatujući kako je Mehmed-paša bio savjestan i nepodmitljiv čovjek.

Ukazujući na jedno od najsnažnijih djela koje je Mehmed-paša Sokolović ostavio iza sebe, most na Drini u Višegradu, koji je u romanu “Na Drini ćuprija” opisao nobelovac Ivo Andrić. (Most Mehmed paše Sokolovića je upisan na Unescovu Listu svjetske baštine na 31. sjednici Komiteta za svjetsku baštinu, održanoj od 23. juna do 2. jula 2007 u Christchurchu, Novi Zeland, odlukom broj 31 COM 8B.34) Oko ovog mosta proslavljeni filmski režiser Emir Kusturica2001. godine sagradio je Andrić-Grad.

Ludvig Kuba povezuje Sokoloviće sa velikom ljubavlju prema domovini Bosni, ističući Mehmed-pašu kao zanesenjaka snovima “o stvaranju carstva slavensko-muslimanskog, za šta je imao razlog, jer su se njegovi zemljaci, nekada bogumili, priklonili islamu sa svom svojom strašću”.

Mehmed-paša Sokolović u Bosni je ostao poznat i po podizanju mnogobrojnih zadužbina: u rodnim Sokolovića sagradio je džamiju, mekteb, musafirhanu i vodovod. Zadužbine je imao i u Istanbulu, Beogradu, Zrenjaninu i drugim mjestima.

Od potomaka Mehmed-paša je ostavio četiri sina: Kurd-bega, Hasan-pašu, Ibrahima i Ahmed-bega. Kurd-beg je bio hercegovački beglerbeg, Hasan-paša, uz ostalo, i sandžakbeg u Bosni, Anadoliji, Temišvaru i Budimu, a njegov sin Mustafa bio je zaim. Ibrahim-han je dva puta bio namjesnik u Bosni, a Ahmed-beg zaim u Bosni.
Od Mehmed-paše pa do našeg savremenika Ferida proteklo je gotovo pet stoljeća i svaka generacija Sokolovića ostavila je svoj trag ne samo u Bosni i Hercegovini nego i šire. Evo samo nekih najpoznatijih:

Pišući i ovom rodu u Prilozima Instituta za istoriju, Behija Zlatar navodi da je prvi član Sokolovića, koje je u 15. stoljeću iz Bosne odveden kao adžami-oglan u carski saraj u Istanbulu bio Deli Husrev-paša. U službi je veoma brzo napredovao od namjesnika u Konji 1516. godine, da bi potom postao beglebeg u više mjesta (Šamcu, Halepu i Rumeliji), a od 1535. do 1536. godine valija u Egiptu, pa potom član Vezirskog vijeća, itd. Život je 1544. godine okončao – kako navodi Safvet-beg Bašagić – samoubistvom, jer mu je sultan Sulejman uskratio državni pečat u korist vezira Rustem-paše Opukovića.

Deli Husrev-pašin sin, zvani Kurd-beg, koji je umro oko 1572. godine, bio je sandžakbeg turskog grada Nigda. Dovodeći u sultanov saraj svog mlađeg brata Mustafa-pašu, Deli Husrev-paša je pomogao bratu u usponu na hijerarhijskoj ljestvici još jednog Sokolovića. Mustafa-paša, zvani Lola, sa položaja carskoga beglerbega na dvoru veoma brzo se peo na značajnije dužnosti, postajući mirahor te češnegir, a bio je i vaspitač carevića Selima. Umro je 1580. godine sa neostvarenom željom da postane veliki vezir. Interesantno je da je cio život sa svojim rođakom, čuvenim vezirom Mehmed-pašom, bio u lošim odnosima.

Historičari tvrde da od ove loze Sokolovića porijeklo vodi i Rustem-beg koji je također prešao na islam, ali se ne zna njegovo ranije ime. Historičari pretpostavljaju da je bio brat Mehmed-pašinog oca Dimitrija. Rustem-beg je imao tri sina: Derviš-pašu, Ali-bega i Ferhad-pašu, koji je bio veoma značajna ličnost u Osmanskom carstvu. U periodu od 1566. do 1574. godine Ferhad-paša je bio kliški sandžakbeg kad se istakao u borbama protiv Mlećana, davši veliki doprinos u osvajanju Skradina, Drniša i Obrovca. Kako piše historičarka Behija Zlatar, Ferhad-paša je u vojničkoj karijeri dosta uspjeha imao u borbama u Slavoniji i uz pomoć hercegovačkog sandžakbega Sinan-bega Boljanića nanio je poraz zagrebačkom kanoniku Franji Filipoviću, koji je kasnije prešao na islam i postao rodonačelnik Filipovića.

U povijesti Bosne, koja je u Osmanskom carstvu 1580. godine postala pašaluk, Ferhad-paša je bio prvi bosanski paša osam godina. U tom razdoblju, a i kasnije, u Bosni je podizao mnoge zadužbine. Samo u Banjaluci od 1579. do 1587. godine podigao je 216 javnih objekata, od kojih je najljepša Ferhadija džamija, porušena 1992. godine (trenutno je u fazi obnavljanja). Njegove značajne zadužbine, čijim podizanjem je doprinio formiranju gradskih naselja u Bosni, nalazile su se još u Livnu, Kostajnici, Dobrunu, Kratovu i drugim mjestima. Kako navode historičari, iako je Ferhad-paša imao četiri sina (Husein-bega, Mehmed-bega, Sulejman-bega, a za četvrtog se ne zna ime), s njegovim praunukom Mustaj-pašom izumrla je grana roda Ferhad-paše.

Istaknute ličnosti iz roda Sokolovića bili su još Mustafa-paša, amidžić Mehmed-paše, kao i Mehmed-paša i Mahmud-paša. Jedan od rođaka Mehmed-paše bio je i Mustafa-paša, zvani Kara Šahin, koji je imao dva sina: Behrama i Rizvana, beglerbega u Anadoliji (umro 1585. godine).

U novijoj historiji Bosne poznat je i Osman Asaf Sokolović (Sarajevo, 1882 - Sarajevo, 1972) koji potiče iz ugledne sarajevske porodice ovog roda. Nakon završetka srednje škole u Turskoj vraća se u Sarajevo, potom odlazi u Zagreb gdje završava Pravni fakultet. Cio radni vijek proveo je u Sarajevu, radeći u Trgovačkoj i obrtničkoj komori. Osman Asaf je sakupio veliku zbirku knjiga, rukopisa i drugog knjižnog blaga. Imao je skoro 10.000 svezaka u svojoj biblioteci.

Od živih Sokolovića najpoznatiji je nenadmašni pozorišni i filmski glumac i režiser Zijah, rođen u Sarajevu 1950.

R. Čehajić
 

 
Reklame:
 


 
 
Rodoslov - Kako istraivati   Rodoslov - izrada porodicnog stabla   Rodoslov - Zanimljivosti   Izlog knjiga
  Copyright © 2009 Rodoslov.ba, Sva prava zadržana. Powered by 5-th Floor Productions - Disti razvojni studio